Upadłość konsumencka — kto może ogłosić i jak wygląda postępowanie

Upadłość konsumencka przestała być rozwiązaniem ostatecznym dla nielicznych. Po reformie z 2020 r. dostęp do niej jest znacznie szerszy, a opłata sądowa wynosi tyle, co drobny zakup. Poniżej — bez upiększeń — kto może skorzystać, co realnie daje postępowanie i czego nie umorzy żaden sąd.

Podstawowa przesłanka: niewypłacalność

Upadłość może ogłosić osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która stała się niewypłacalna — czyli utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego). Ustawa wiąże domniemanie niewypłacalności z opóźnieniem w płatnościach przekraczającym trzy miesiące.

Dwie rzeczy zaskakują klientów najczęściej: nie ma minimalnej kwoty zadłużenia ani wymogu posiadania majątku. Brak jakiegokolwiek majątku nie stoi na przeszkodzie ogłoszeniu upadłości — koszty postępowania pokrywa wówczas tymczasowo Skarb Państwa.

Wina dłużnika — co zmieniła reforma z 2020 r.

Wcześniej sąd oddalał wniosek, jeżeli dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Dziś ta okoliczność nie blokuje ogłoszenia upadłości — wpływa natomiast na dalszy przebieg postępowania, przede wszystkim na długość planu spłaty wierzycieli. To zmiana fundamentalna: lekkomyślne zaciąganie kolejnych pożyczek nie zamyka już drogi do oddłużenia, ale ma swoją cenę w postaci dłuższego okresu spłat.

Ile to kosztuje

• Opłata od wniosku: 30 zł. Przy trudnej sytuacji można wnosić o zwolnienie od kosztów.
• Opłata skarbowa od pełnomocnictwa: 17 zł, gdy działa pełnomocnik.
• Wynagrodzenie syndyka i wydatki postępowania — pokrywane z masy upadłości, a przy jej braku tymczasowo przez Skarb Państwa.
• Honorarium kancelarii — ustalane po analizie sprawy; zależy głównie od liczby wierzycieli i stopnia skomplikowania majątku.

Wniosek składa się elektronicznie

Postępowanie jest w pełni zelektronizowane — wniosek wnosi się przez Krajowy Rejestr Zadłużonych. Dla wielu osób to pierwsza realna bariera: błąd formalny, niekompletna lista wierzycieli albo nieprecyzyjny opis majątku potrafią opóźnić sprawę o miesiące. Sąd ocenia przede wszystkim rzeczywistą niewypłacalność, rzetelność wniosku oraz okoliczności powstania zadłużenia.

Plan spłaty i umorzenie

Po ogłoszeniu upadłości syndyk ustala majątek i wierzycieli, a następnie sąd określa plan spłaty — co do zasady do 36 miesięcy, a gdy dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, okres ten może być istotnie dłuższy. Po wykonaniu planu pozostałe zobowiązania podlegają umorzeniu. W wyjątkowych sytuacjach — gdy dłużnik jest trwale niezdolny do spłat — możliwe jest umorzenie bez ustalania planu.

Czego upadłość nie umorzy

To pytanie zadaje niemal każdy klient, a odpowiedź bywa rozczarowaniem. Postępowanie nie obejmuje umorzeniem m.in. zobowiązań alimentacyjnych, grzywien i innych kar orzeczonych w postępowaniu karnym oraz obowiązku naprawienia szkody wynikającego z przestępstwa. Jeżeli zadłużenie opiera się głównie na tych tytułach, upadłość nie przyniesie oczekiwanego efektu i uczciwie mówimy o tym na pierwszym spotkaniu.

Ryzyko, o którym warto wiedzieć

Zatajenie składników majątku lub podanie nieprawdziwych informacji może skutkować uchyleniem umorzenia zobowiązań — również po zakończeniu postępowania. Podobnie oceniane bywa wyzbywanie się majątku na rzecz rodziny tuż przed złożeniem wniosku. Rzetelność wniosku jest tu nie kwestią formalności, lecz warunkiem trwałości całego efektu.

Sprawa mieszkańca Pszczyny

Wniosek rozpoznaje sąd upadłościowy właściwy według miejsca zamieszkania dłużnika — jest nim wydział gospodarczy odpowiedniego sądu rejonowego. Właściwość ustalamy na etapie konsultacji, wraz z oceną, czy upadłość jest w danej sytuacji rozwiązaniem najlepszym, czy lepiej sprawdzi się negocjacja warunków spłaty albo obrona w postępowaniu egzekucyjnym.

Jeżeli źródłem zadłużenia są kredyty, przed złożeniem wniosku warto sprawdzić samą umowę — zob. sankcja kredytu darmowego oraz spory z bankami. Bywa, że część zobowiązania w ogóle nie jest należna.

Konsultacja: 795 016 884 · Kancelaria Wyląg, ul. Łowiecka 17E, 43-200 Pszczyna.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy upadłościowe były wielokrotnie nowelizowane — stan prawny należy weryfikować na dzień składania wniosku.